Projekt

Szanowni Państwo!

Projekt utworzenia Muzeum – Miejsca Pamięci na terenie byłego niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze to międzynarodowa inicjatywa podjęta przez Polskę, Holandię, Izrael i Słowację we wrześniu 2008 roku. Zakłada on utworzenie państwowego muzeum-miejsca pamięci na terenie byłego obozu zagłady przy udziale finansowym i merytorycznym wszystkich uczestniczących w nim krajów.

PROJW lutym 2011 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego powierzyło rolę operatora projektu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”, która od tego czasu pełni obowiązki koordynatora przedsięwzięcia oraz jego skarbnika. Kierunki oraz zadania dla poszczególnych etapów projektu wytycza Grupa Sterująca złożona z przedstawicieli państw-uczestników projektu, ona też zatwierdza wszelkie wydatki, jakie są ponoszone ze wspólnego budżetu.

Najważniejszym celem projektu jest godne upamiętnienie ofiar obozu w Sobiborze oraz utworzenie muzeum służącego przekazywaniu historii masowej zagłady obecnym i przyszłym pokoleniom. Pierwszym zadaniem jest oczywiście ochrona i właściwe zabezpieczenie prochów osób zamordowanych w tym miejscu. Ponieważ Niemcy już w 1943 r. postarali się zatrzeć wszelkie ślady po dokonywanej tu masowej zbrodni, należało zacząć prace od badań archeologicznych. Kolejne etapy badań przeprowadzono w latach 2011 i 2013 roku. Pozwoliły one m.in. określić gdzie zakopano prochy pomordowanych oraz ustalić przebieg „Himmelfahrtstraße” – drogi śmierci nazywanej „Niebiańską Aleją”, która prowadziła do obozu III – miejsca bezpośredniej zagłady.

Od połowy 2012 r. trwały też prace nad koncepcją zagospodarowania architektonicznego tego miejsca, tak aby służyło ono oddawaniu czci pomordowanym oraz pełniło funkcję muzeum i centrum edukacyjnego. Postanowiliśmy, że koncepcja architektoniczno-artystyczna nowego miejsca pamięci zostanie wyłoniona w drodze konkursu otwartego dla uczestników z całego świata. Członkowie Grupy Sterującej porozumieli się co do kształtu i funkcji nowego Miejsca Pamięci i w grudniu 2012 roku zatwierdzili opracowany przez Fundację „Polsko – Niemieckie Pojednanie” projekt regulaminu konkursu. Uroczysta inauguracja konkursu odbyła się w dniu 18 stycznia 2013 r. w siedzibie Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego z udziałem Sekretarza Stanu w MKiDN pana Piotra Żuchowskiego, Sekretarza Stanu w KPRM i Pełnomocnika Rządu RP ds. Dialogu Międzynarodowego pana Władysława Bartoszewskiego oraz przedstawicieli placówek dyplomatycznych krajów, których obywatele byli ofiarami niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze. Organizatorem konkursu był właściciel terenu i organizator Sobiborskiej placówki muzealnej Państwowe Muzeum na Majdanku. Fundacja „Polsko – Niemieckie Pojednanie” natomiast wykonywała czynności związane z przeprowadzeniem konkursu. Rozstrzygnięcie konkursu wraz z identyfikacją prac dokonane zostało publicznie w dniu 18 lipca 2013 r. w siedzibie Muzeum Historii Żydów Polskich. Sąd konkursowy wskazał wówczas – spośród 63 nadesłanych prac konkursowych – cztery koncepcje architektoniczno-artystyczne, z których trzy zostały nagrodzone, czwarta natomiast otrzymała wyróżnienie honorowe. W październiku 2013 r. spośród trzech laureatów konkursu Państwowe Muzeum na Majdanku (w wyniku przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego) dokonało wyboru tego, który przedstawił najkorzystniejszą ofertę realizacji swojej koncepcji – laureata pierwszej nagrody w konkursie. Obecnie trwają prace zmierzające do rozpoczęcia inwestycji budowlanej.

Serdecznie zapraszam Państwa do uważnego śledzenia rozwoju tego ważnego międzynarodowego projektu, zapoznania się z efektami jego dotychczasowej pracy oraz do wspólnego działania na rzecz upamiętnienia ofiar niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze.

Dariusz Pawłoś

Przewodniczący Zarządu Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie